Mỗi thời đại đều có những dấu chỉ mà chúng ta phải biết đọc để hiểu và để sống. Đọc dấu chỉ thời đại cũng giống như đọc dấu chỉ thời tiết, nghĩa là chúng ta nhìn hiện tượng để đoán nguyên nhân và hậu quả dưới ánh sáng đức tin như Công đồng Vaticanô II mời gọi (x. GS số 4). Vậy thời đại chúng ta xuất hiện những dấu chỉ lớn nào? Theo Công đồngVaticanô II, đây là những dấu chỉ lớn thời đại:
(Bài phát biểu trong lễ khai giảng năm học 2025-2026)
Thời khắc khai giảng năm học mới là thời khắc linh thiêng để định hướng cho sứ vụ đào tạo linh mục, trong đó có việc đào tạo tri thức trong bối cảnh hiện nay. Anh em được mời gọi nghe bài thuyết trình của Cha giáo Quốc Lâm về đào tạo tri thức trong bối cảnh tục hoá. Ở đây chỉ chia sẻ một số ý tưởng để giúp nhau làm tốt sứ vụ này hơn.
Nghề cao quý trên những nghề cao quý.
Đem Đạo học lên bậc thang địa vị,
Dạy thành người chứ không chỉ thành danh."
Triết lý giáo dục Công Giáo tóm lại trong 4 chữ:
Thành Nhân, Thành Tài, Thành Công, Thành Thánh.
Lm. NVH.
Năm ngoái, chúng ta chọn câu Lời Chúa “Chân lý sẽ giải thoát anh em” (Ga 8,32) làm châm ngôn cho cả một năm để học hỏi, suy tư và quyết tâm sống theo Chân lý nhằm được tự do và giải thoát khỏi những hình thức gian dối vốn luôn trói buộc và nô lệ hoá con người. Năm nay, trong bối cảnh Hội thánh hiệp hành bước vào giai đoạn III, cấp hoàn vũ, Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn chủ đề: “Củng cố sự hiệp thông” trong Hội thánh nhờ sức mạnh của Lời Chúa và Thánh Thể. Theo định hướng mục vụ và bối cảnh ấy, Ban Đào tạo chọn chủ đề để sống cho năm nay là: “Lời Chúa là ngọn đèn soi cho con bước” (Tv 119,105). Trong ngày khai giảng năm huấn luyện mới, tôi xin chia sẻ một vài suy tư mang tính định hướng hướng liên quan đến chủ đề này.
1. Sau ba năm không thể tổ chức vì đại dịch Covid 19, năm nay, nhờ ơn Chúa, hội nghị thường niên các Đại Chủng viện Việt Nam được tổ chức tại Tòa Giám mục Đà Lạt, từ ngày 04 đến 09 tháng Bảy năm 2022, trong bối cảnh toàn thể Giáo hội đang thực hiện tiến trình hiệp hành ở cấp giáo phận và Giáo hội Việt Nam đang hướng đến tiến trình phong thánh cho Đức cha Francois Pallu và Đức cha Pierre de la Motte. Với bối cảnh đó, chủ đề được chọn cho hội nghị lần này là: “CON ĐƯỜNG LOAN BÁO TIN MỪNG VÀ XÂY DỰNG GIÁO HỘI VIỆT NAM CỦA ĐỨC CHA PIERRE LAMBERT DE LA MOTTE VÀ VIỆC ĐÀO TẠO LINH MỤC TRONG BỐI CẢNH TIẾN TRÌNH HIỆP HÀNH VÀ HẬU COVID 19”.
Năm nay, Ban Đào tạo chọn câu “Sự thật sẽ giải thoát anh em” (Ga 8,32) làm châm ngôn sống trong bối cảnh sự giả dối lên ngôi trên mạng, ngoài xã hội và trong lòng người. Chúng ta sẽ khai triển chủ đề này xuyên suốt năm học dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong khuôn khổ ở đây, xin được gợi ý một vài suy tư về châm ngôn liên quan đến nhận thức luận và việc đạo tạo linh mục.
Với Rogers, phương pháp “trọng tâm nhân vị” đòi hỏi người đồng hành có thái độ phù hợp khi tiếp cận với người được đồng hành. Để thực hiện phương pháp “không chỉ thị - non directive)” khi tư vấn, ba thái độ căn bản của nhà đồng hành cần có là: sự chân thực hay tính chân thực, đón nhận vô điều kiện hay đánh giá tích cực về nhân vị, và sự thấu cảm.
Ai
trong chúng ta muốn hay chấp nhận đồng hành với một người nào đó trên hành
trình tiến tới sự trưởng thành thiêng liêng và tự do nội tâm, người ấy cần phải
được cảm hứng bởi một quan niệm tích cực về con người và mở ra giá trị hướng tới
sự siêu việt.
Theo quan điểm triết học, con người không được nhìn như là một vấn đề (problème), nhưng là một huyền nhiệm (mystère) (x. Grabriel Marcel).
Cha Anthony de Melo kể lại một câu chuyện rất ý vị: Một ngày nọ, có một chú chuột đi kiếm ăn. Chuột ta thấy một miếng thịt bò ở trong một tủ đựng thức ăn. Chuột tìm cách đề vào nhưng không có cách gì vào trong được. Tìm hết cách, bổng nhiên, chú chuộc phát hiện ra ở phía dưới của tủ, có một lỗ thông khí, nên nghĩ là sẽ chui vào trong được. Nhưng khổ nổi, lỗ thì nhỏ mà mình chuột thì to quá; sau bao nhiêu cố gắng cũng bất thành. Chuột mới phát sinh một sáng kiến, để vào trong đó, cần phải nhịn ăn để mình nhỏ lại. Thế là chuột đã nhịn ăn mấy ngày, và cuối cùng chuột thành công. Chú vào trong và ăn hết miếng thịt bò cách ngon lành. Sau khi ăn xong, chuột lại mập ù lên và không thể nào thoát ra được. Thế là chuột lại phải tìm diệu kế ăn kiêng, cuối cùng đâu vào đấy, chú chuột gầy ra và thoát chết sau khi được miếng thịt bò.
Hạn từ đồng hành (accompagnement) và phân định (discernement) ơn gọi là hai hạn từ được Ratio về Đào tạo Linh mục của Bộ Giáo sỹ đề cập đến nhiều lần. Nếu từ “đồng hành” được dùng 32 lần, thì từ “phân định” được dùng nhiều hơn, 37 lần. Điều đó cho thấy tầm quan trọng của hai hoạt động này trong tiến trình đào tạo linh mục trong bối cảnh hiện nay.
Cha Anthony de Melo kể lại một câu chuyện rất ý vị: Một ngày nọ, có một chú chuột đi kiếm ăn. Chuột ta thấy một miếng thịt bò ở trong một tủ đựng thức ăn. Chuột tìm cách đề vào nhưng không có cách gì vào trong được. Tìm hết cách, bổng nhiên, chú chuộc phát hiện ra ở phía dưới của tủ, có một lỗ thông khí, nên nghĩ là sẽ chui vào trong được. Nhưng khổ nổi, lỗ thì nhỏ mà mình chuột thì to quá; sau bao nhiêu cố gắng cũng bất thành. Chuột mới phát sinh một sáng kiến, để vào trong đó, cần phải nhịn ăn để mình nhỏ lại. Thế là chuột đã nhịn ăn mấy ngày, và cuối cùng chuột thành công. Chú vào trong và ăn hết miếng thịt bò cách ngon lành. Sau khi ăn xong, chuột lại mập ù lên và không thể nào thoát ra được. Thế là chuột lại phải tìm diệu kế ăn kiêng, cuối cùng đâu vào đấy, chú chuột gầy ra và thoát chết sau khi được miếng thịt bò.
Công cuộc đào tạo và huấn luyện linh mục đóng một vai trò rất quan trọng trong Giáo Hội. Vì thế, Giáo Hội luôn quan tâm đến sứ vụ cao cả nhưng cũng rất khó khăn này. Tương lai của Giáo Hội tùy thuộc rất nhiều nơi việc huấn luyện ơn gọi linh mục ở Đại Chủng Viện. 